Tàn mà không phế - Chuyện người lính quê Giai Lạc

Thứ năm - 26/02/2026 21:05 4 0

Bên sườn núi Con Khế, nơi dòng nước trong lành từ Bàu Ganh uốn lượn chảy qua làng Đông Sơn (xã Giai Lạc, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An), có một người lính già vẫn lặng lẽ sống giản dị giữa đời thường. Dẫu thời gian và vết thương chiến tranh đã hằn sâu trên cơ thể, nhưng trong ông, ngọn lửa người lính vẫn cháy sáng không nguôi. Ông là Phan Quốc Khôi, thương binh thời chống Mỹ - biểu tượng đẹp của tinh thần “Tàn mà không phế.”

Người lính trẻ trên đường ra trận
Sinh năm 1956 trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Đông Sơn, xã Hậu Thành (nay là xã Giai Lạc), chàng trai trẻ Phan Quốc Khôi lớn lên giữa những năm tháng đất nước sục sôi kháng chiến. Tháng 10 năm 1974, vừa tốt nghiệp phổ thông, ông hăng hái lên đường nhập ngũ, được biên chế vào C2, H4, E70, F341 (Sư đoàn 341, Quân đoàn 4) - một trong những đơn vị chủ lực của Quân Giải phóng miền Nam. Sau ba tháng huấn luyện tại Hương Sơn (Hà Tĩnh), đầu năm 1975, đơn vị ông hành quân thần tốc theo tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, tiến vào chiến trường miền Đông Nam Bộ.
Trận đánh đầu tiên của đơn vị, diễn ra tại Động Chuối - La Ngà (nay thuộc tỉnh Đồng Nai). Ở đó, chàng lính trẻ lần đầu nếm mùi khói lửa chiến trường, chứng kiến bom đạn cày xới đất đai và đồng đội ngã xuống ngay bên mình. Sau chiến thắng La Ngà, đơn vị ông được lệnh hành quân về Xuân Lộc - “cánh cửa thép” bảo vệ Sài Gòn. Ngày 22/4/1975, Xuân Lộc hoàn toàn giải phóng. Chỉ bốn ngày sau, ông cùng đồng đội tiếp tục tấn công Trảng Bom - tuyến phòng thủ cuối cùng của địch trước khi tiến vào Sài Gòn. Trong trận chiến khốc liệt ấy, ông bị thương nặng ở chân phải, hàng chục mảnh đạn pháo găm vào cơ thể. Ông được chuyển ra tuyến sau, lần lượt điều trị tại Bệnh viện 175, rồi Bệnh viện 109, sau đó là Đoàn an dưỡng 200.
Chiến thắng trở về từ lằn ranh sinh tử
Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, ông Khôi vẫn đang nằm điều trị trong bệnh viện. Trên cơ thể ông còn hàng chục mảnh đạn chưa thể lấy ra hết. Dẫu vậy, trong tâm khảm, ông luôn tâm niệm: “Mình còn sống là nhờ đồng đội đã ngã xuống. Phải sống sao cho xứng đáng với họ”. Trong thời gian an dưỡng, ông có duyên gặp một ông lang già, được truyền dạy nhiều bài thuốc dân gian quý chữa tắc mạch máu, đau nhức xương khớp, trúng phong, bong gân, gãy xương. Những kiến thức ấy, sau này, trở thành hành trang giúp ông cứu giúp bao người dân trong vùng.
Người lính không cho phép mình nghỉ
Năm 1977, khi sức khỏe dần hồi phục, ông được cử đi học bổ túc văn hóa tại Diễn Đoàn (Diễn Châu), rồi tham gia đội công tác đổi tiền năm 1978. Năm 1980, ông thi đậu Trường Trung cấp Nông Lâm, nhưng vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, cha mẹ già yếu, ông xin về quê phụng dưỡng. Nơi quê nhà, cô gái Nguyễn Thị Hải - người yêu năm nào - vẫn thủy chung chờ đợi. Hai người nên duyên, cùng nhau gây dựng cuộc sống mới nơi làng Đông Sơn hiền hòa. Dù mang thương tật nặng, chân phải tổn thương, đi lại khó khăn, nhưng ông Khôi chưa bao giờ an phận. Ông được bầu làm thư ký xóm, rồi thư ký Trại Rú Tháp, nhiều năm liền hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Bà con trong vùng vẫn thân mật gọi ông là “ông Khôi thương binh mà giỏi lắm”, bởi việc gì liên quan đến dân, ông đều tận tâm giúp đỡ. “Là người lính Cụ Hồ, tôi không cho phép mình được nghỉ. Còn sức là còn làm,” - ông nói, nụ cười hiền mà ánh mắt vẫn kiên nghị như thuở nào.
Sống đẹp giữa đời thường
Nay đây, ở tuổi ngoài bảy mươi, ông Phan Quốc Khôi vẫn phải mang trong mình nhiều mảnh đạn pháo chưa thể lấy ra. Mỗi khi trái gió trở trời, vết thương lại nhức buốt, song ông vẫn đều đặn đi xe ba bánh đưa đón các cháu đến trường mỗi ngày. Những lúc rảnh rỗi, ông lại sắc thuốc cứu người. Ai trong vùng bị tắc mạch máu, đau nhức, trúng gió…đều tìm đến nhờ ông bốc thuốc. Ông chưa bao giờ nhận tiền, chỉ cười hiền: “Giúp được ai là tôi vui rồi. Đồng đội mình nằm lại chiến trường, còn mình sống được thì phải sống cho có ích”. Chiều xuống, nắng loang trên triền núi Con Khế. Người thương binh già lặng lẽ bên hiên, nhìn dòng nước Bàu Ganh lững lờ trôi. Mỗi dịp 27/7, ông lại thắp nén hương tưởng niệm, hướng mắt về phương Nam - nơi bao đồng đội năm xưa mãi mãi nằm lại. “Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ. Tôi sống là để nhớ, để kể cho thế hệ sau biết về những hy sinh ấy” - ông nghẹn ngào.
Ngọn lửa người lính Giai Lạc
Giữa cuộc sống yên bình hôm nay, hình ảnh người thương binh Phan Quốc Khôi vẫn là niềm tự hào của Nhân dân xã Giai Lạc. Dù mang trên mình thương tật, ông vẫn sống lạc quan, cần cù, nghĩa tình và hết lòng cống hiến cho quê hương. Ông là minh chứng sống cho tinh thần “Tàn mà không phế”, là ngọn lửa ấm áp của người lính Cụ Hồ - người đã đi qua bom đạn, vẫn kiên cường sống đẹp giữa đời thường./.

Tác giả bài viết: Đường Hùng